Z okazji Światowego Dnia Zdrowia DaVita Polska zwraca uwagę na znaczenie dostępu do nowoczesnych metod leczenia pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek. Kluczową rolę wśród nich odgrywa hemodiafiltracja (HDF) – zaawansowana forma dializoterapii, która zapewnia istotne korzyści kliniczne i może realnie wpływać na wydłużenie życia pacjentów. Obecnie jest ona proceduralnie przeznaczona dla niewielkiej grupy pacjentów, a korzyści kliniczne może przynieść wszystkim dializowanym. Niezbędne są zmiany przepisów, które udostępnią tę metodę wszystkim potrzebującym.
Przewlekła choroba nerek (PChN) to jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych – w Polsce może dotyczyć nawet ok. 5 mln osób, z czego większość nie jest świadoma choroby. PChN przebiega w pięciu stadiach. Dwa pierwsze zazwyczaj są bezobjawowe i często pozostają niezauważone. W trzecim stadium funkcja nerek może ulec redukcji nawet o 60 proc. W zaawansowanym stadium choroby (schyłkowe, 5. stadium) konieczne jest leczenie nerkozastępcze – przeszczepienie nerki lub dializy. Obecnie dominującą metodą leczenia pozostaje hemodializa, jednak dzięki postępowi medycyny możliwe jest zastosowanie bardziej efektywnych terapii.
Jak podkreślają eksperci w dziedzinie nefrologii, w Polsce w przypadku chorób nerek największym problemem jest zbyt późne rozpoznanie choroby. Lekarze wskazują, że wcześniejsze wykrycie PChN pozwala opóźnić dializy, a leczenie zachowawcze (m.in. dieta i farmakoterapia) może znacząco spowolnić chorobę.
Pacjenci trafiają do nefrologa nierzadko w zaawansowanym stadium choroby. Istotne jest promowanie profilaktyki i prostych badań w kierunku chorób nerek, by w razie problemów z tym narządem pacjent mógł znaleźć się jak najszybciej pod opieką nefrologa. Ten wdroży leczenie nefroprotekcyjne i będzie monitorował progresję choroby.
Gdy dojdzie do schyłkowej postaci niewydolności nerek, pacjenci potrzebują szczególnej opieki. Jest to grupa osób z licznymi chorobami współistniejącymi i wysokim wskaźnikiem śmiertelności. Światowy Dzień Zdrowia to okazja, by podkreślić, jak istotny jest dla nich dostęp do nowoczesnych terapii. W przypadku pacjentów dializowanych istnieje wyraźna potrzeba poprawy wyników klinicznych i jakości ich życia.
HDF jako pożądany standard leczenia
Współczesna medycyna oferuje pacjentom ze schyłkową niewydolnością nerek kilka metod leczenia – od przeszczepienia nerki (także przed rozpoczęciem dializ), dializę otrzewnową, którą można prowadzić w domu oraz leczenie dializami (hemodializa, hemodiafiltracja). Choć przeszczepienie nerki pozostaje najlepszą opcją terapeutyczną, nie każdy pacjent może z niej skorzystać ze względu na stan zdrowia i współistniejące schorzenia.
DaVita sukcesywnie obejmuje metodą HDF coraz większą grupę swoich pacjentów. I choć leczenie tą metodą jest dostępne w DaVita od wielu lat, to pierwsze zabiegi HDF na szeroką skalę rozpoczęły się w grudniu 2025 roku w stacji dializ w Katowicach.Obecnie z tej metody leczenia korzystają także pacjenci w Białej Podlaskiej, Legnicy, Malborku, Olecku, Siedlcach, Zakopanem i Żorach. W najbliższym czasie dołączą do nich kolejne ośrodki, m.in. w Kędzierzynie-Koźlu, Łęcznej, Pszczynie i Radzyniu Podlaskim.
Do czerwca zostanie zainstalowanych łącznie ponad 500 nowych aparatów do HDF w 25 stacjach dializ DaVita. Docelowo hemodiafiltracja jako metoda pierwszego wyboru leczenia będzie dostępna dla pacjentów we wszystkich ośrodkach DaVita w Polsce.
– Wprowadzenie hemodiafiltracji jako metody pierwszego wyboru dla pacjentów hemodializowanych to krok w stronę leczenia, którego celem jest nie tylko podtrzymywanie życia, ale przede wszystkim poprawa jego jakości i jego wydłużenie – podkreśla Krzysztof Hurkacz, Dyrektor Generalny DaVita Polska.
Skuteczność potwierdzona badaniami i praktyką kliniczną
Hemodiafiltracja łączy dwa mechanizmy oczyszczania krwi – dyfuzję i konwekcję – co pozwala na skuteczniejsze usuwanie toksyn i nadmiaru płynów niż w przypadku klasycznej hemodializy. W praktyce oznacza to lepszą tolerancję zabiegów, mniejsze zmęczenie pacjentów oraz skuteczniejszą kontrolę powikłań.
Najważniejsze korzyści kliniczne zostały potwierdzone w badaniach, w tym w dużym randomizowanym badaniu CONVINCE, które wykazało istotne zmniejszenie ryzyka zgonu u pacjentów leczonych wysokoobjętościową HDF w porównaniu do klasycznej hemodializy (7,13 zdarzeń na 100 pacjentów w grupie poddanej hemodiafiltracji vs 9,19 zdarzeń na 100 pacjentów w grupie poddanej hemodializie)[1].
Ilustracja: Hemodiafiltracja – Spadek śmiertelności pacjentów z PChN – wyniki badań.
Dodatkowo HDF:
· zmniejsza ryzyko zgonów sercowo-naczyniowych,
· poprawia kontrolę powikłań, takich jak anemia i przewlekły stan zapalny,
· spowalnia pogarszanie się sprawności fizycznej i funkcji poznawczych,
· poprawia komfort życia pacjentów.
– Celem terapii nerkozastępczej nie jest dziś wyłącznie poprawa parametrów klinicznych, ale także realne ograniczanie liczby hospitalizacji oraz podnoszenie jakości życia pacjentów w ich codziennym funkcjonowaniu. Hemodiafiltracja to metoda, która odpowiada na te potrzeby – umożliwia efektywniejsze usuwanie toksyn mocznicowych, jest lepiej tolerowana przez pacjentów, a wyniki badań wskazują również na jej korzystny wpływ na przeżycie[1] – wyjaśnia dr hab. n. med. Szymon Brzósko, Dyrektor Medyczny DaVita Polska.
Kierunek: lepsza jakość życia i dłuższe życie pacjentów
Hemodiafiltracja ma szczególne znaczenie w leczeniu wybranych grup pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek, których stan kliniczny charakteryzuje się współistniejącą niestabilnością hemodynamiczną z dominującymi objawami hipotensji śróddializacyjnej, źle kontrolowanym nadciśnieniem tętniczym objętościowo zależnym, amyloidozą i kobiet w ciąży.
Pierwsze doświadczenia z wdrożenia HDF w Polsce przynoszą pozytywne obserwacje kliniczne.
– To niezwykle budujące, że pacjenci tak szybko zaczęli odczuwać poprawę w samopoczuciu. Już po pierwszym miesiącu leczenia metodą hemodiafiltracji zauważyliśmy wyraźną poprawę w zakresie kontroli fosfatemii u części chorych, którzy wcześniej nie reagowali na zalecenia dietetyczne. Choć to wciąż krótki okres obserwacji, wyniki są bardzo obiecujące i pokazują, że korzyści z leczenia HDF widzimy również u innych pacjentów – nie tylko w wybranych grupach – podkreśla Sylwia Rotkegel, kierownik stacji dializ DaVita w Katowicach.
Ilustracja: Postęp w zakresie fosfatemii u czterech pacjentów w stacji dializ DaVita w Katowicach.
Choć hemodiafiltracja była dotychczas szczególnie rekomendowana dla wybranych grup pacjentów – m.in. osób z amyloidozą czy kobiet w ciąży – dziś coraz więcej danych wskazuje, że jej korzyści dotyczą szerokiej populacji pacjentów dializowanych. W wielu krajach Europy i Azji oraz w Stanach Zjednoczonych Ameryki HDF jest już traktowana jako metoda leczenia dla szerokiej populacji pacjentów, nie tylko wybranych grup.
– Obecnie w polskim opisie procedury HDF jest to metoda, do której kwalifikują się tylko cztery wąskie grupy pacjentów. Tymczasem może ona korzystnie wpływać na stan zdrowia wszystkich dializowanych. Potrzebne są zatem zmiany przepisów, którą umożliwią szerokie stosowanie tego sposobu leczenia –apeluje do decydentów Krzysztof Hurkacz, Dyrektor Generalny DaVita.
***
[1] The CONVINCE Randomized Trial Found Positive Effects on Quality of Life for Patients With Chronic Kidney Disease Treated With Hemodiafiltration. Rose M, Fischer FH, Liegl G, et al. Kidney International. 2024;106(5):961-971. doi:10.1016/j.kint.2024.07.014
[2] Effect of Hemodiafiltration or Hemodialysis on Mortality in Kidney Failure. Blankestijn PJ, Vernooij RWM, Hockham C, et al. The New England Journal of Medicine, 2023;389(8):700-709. doi:10.1056/NEJMoa2304820